Oznaczanie gwintów


Normy międzynarodowe

Gwinty muszą spełniać pewne normy, aby istniała gwarancja, że dwie części gwintu (wewnętrzna i zewnętrzna) będą do siebie pasować i wytrzymają określone obciążenie. W tym celu, dla wszystkich popularnych zarysów gwintów zostały opracowane międzynarodowe normy.

Oznaczenia gwintów metrycznych ISO

Pełne oznaczenie gwintu zawiera wartości opisujące zarys gwintu i tolerancję. Oznaczenie tolerancji zawiera symbol cyfrowy dla klasy tolerancji oraz symbol literowy dla położenia pola tolerancji.

Przykłady
Wyróżnik literowy i wymiar nominalny gwintu
Klasa tolerancji dla średnicy podziałowej i średnicy zewnętrznej
     M16 - 6h
Podziałka
Klasa tolerancji średnicy podziałowej gwintu
Klasa tolerancji średnicy zewnętrznej
                           M10 x 1.25 5g6g​
Pasowanie między częściami gwintu jest określane przez klasę tolerancji gwintu wewnętrznego, po którym podawana jest klasa tolerancji gwintu zewnętrznego, a są one przedzielone ukośnikiem.​ ​

 

Pole tolerancji (położenie względem wymiaru nominalnego)

Pole tolerancji jest określone przez odchylenie podstawowe i oznaczane wielką literą w przypadku gwintów wewnętrznych i małą literą w przypadku gwintów zewnętrznych. Klasa dokładności razem z położeniem pola tolerancji daje informację o tolerancji wymiarowej. Tabele tolerancji wymiarowych są podane w normach dotyczących poszczególnych typów gwinu.

Gwinty wewnętrzne: H i G
Gwinty zewnętrzne: h, g, f i e

Gwinty calowe ISO (UNC, UNF, UNEF, UN)

System UN ma trzy klasy tolerancji: od 1 (zgrubna-najmniej dokładna) do 3 (dokładna). Typowy gwint UN ma następujące oznaczenie:

¼”  20UNC – 2A
  2A – średnio dokładna tolerancja
 UNC – gwint zunifikowany
   20​ – podziałka: liczba zwojów gwintu na cal (zw/cal)
  ¼”​ – średnica nominalna gwintu

 

  ISO - zunifikowany (UN):​ ​ ​ ​
Pasowanie luźne
Pasowanie mieszane
Pasowanie ciasne

 

Odmiany gwintów calowych zunifikowanych UN

UNC gwint zunifikowany
UNF gwint zunifikowany drobnozwojny
UNEF​ gwint zunifikowany bardzo drobnozwojny
UN​ gwint zunifikowany o skoku uprzywilejowanym

 

Wszystkie powyższy typy gwintów można wykonać za pomocą płytki UN Sandvik Coromant.

Gwinty Whitwortha (G, R, BSW, BSF, BSPF)

Gwinty śrubowe Whitwortha są obecnie rzadko spotykane, natomiast norma dla gwintu rurowego Whitwortha jest powszechnie uznawana. Dla gwintów rurowych Whitwortha istnieją dwa zakresy tolerancji gwintów zewnętrznych
i jeden gwintów wewnętrznych.

Oznaczenia gwintów rurowych Whitwortha


Gwinty te są podzielone na 2 grupy:

  • Gwinty rurowe połączeń ze szczelnością nie uzyskiwaną na gwincie, ISO 228/1
  • Gwinty rurowe połączeń ze szczelnością uzyskiwaną na gwincie, ISO 7/1
  Gwinty rurowe Whitwortha: ​ ​
 
Drobnozwojny
Zwykły

Pasowania

Przykładowe oznaczenia gwintów rurowych Whitwortha:

  Gwinty rurowe połączeń ze szczelnością nie uzyskiwaną na gwincie:
  ISO 228/1   = G 1 ½ A
(zewnętrzny)​
=​ gwint walcowy
= G 1 ½
(wewnętrzny)​
1 ½  =​ średnica rury, a nie gwintu
A lub B  =​ klasy tolerancji gwintów zewnętrznych
_____________________________________________________________________________
  Gwinty rurowe połączeń ze szczelnością nie uzyskiwaną na gwincie:
ISO 7/1  = Rp 1 ½ Rp  =​ gwint walcowy, wewnętrzny
7/1  = Rc 1 ½ Rc  =​ gwint stożkowy, wewnętrzny
7/1  = R 1 ½​ =​ gwint stożkowy, zewnętrzny

Do wykonywania gwintów walcowych są przeznaczone płytki WH Sandvik Coromant.
Płytki PT są przeznaczone do gwintów stożkowych.